Hoe praat je met je kind over volwassen zaken?

De orthopedagogen van Icare Jeugd Gezondheidzorg (JGZ) geven advies.
Kinderen horen en zien veel om hen heen gebeuren en hebben vragen bij moeilijke zaken zoals het wereldnieuws, ruzie, ziekte en doodgaan. Ondanks dat kinderen de gebeurtenissen soms niet of alleen deels begrijpen, voelen ze wel de spanning eromheen. Wat kun je als ouder doen om je kind te helpen omgaan met zulke spanningen? De orthopedagogen van Icare JGZ zijn gespecialiseerd in de ontwikkeling van kinderen en geven een aantal tips.

Informatie delen op het niveau van het kind 

Wanneer een kind vragen stelt, gaat het vaak om concrete zaken die passen bij zijn of haar leefwereld. Sluit daarom aan bij wat het kind vraagt. Wees eerlijk zonder in verontrustende details te treden en geef korte, feitelijke informatie dat overzichtelijk is. Wil je kind iets doen om te helpen bij de situatie? Zorg dan ook daarbij dat het past bij zijn of haar leefwereld. Zo kun je bijvoorbeeld samen een kaart met mooie tekening sturen naar iemand die ziek is of op zoek gaan naar speelgoed om weg te geven, waar dat welkom is. 

 

Emoties onderscheiden met een open houding 

Een jong kind is nog aan het leren om emoties te onderscheiden en te benoemen. In het begin van deze ontwikkeling spelen volwassenen hierin een grote rol door mee te leven en de emoties te erkennen. Daarbij helpt het om ook te benoemen welke emoties je ziet bij het kind. Deze erkenning en herkenning geeft het kind een positief zelfgevoel. Voorbeeldgedrag is belangrijk voor jonge kinderen, ze leren namelijk veel door na te doen. Het is daarom waardevol als volwassenen open zijn over emoties wanneer zij zich eens onzeker of onveilig voelen. Het is dan fijn als ouders niet verbergen dat er iets speelt, onderling hun emoties delen en het kind vertellen dat ook zij weleens last hebben van spanningen. Bespreek dit op een rustig moment, maar beter niet vlak voordat het kind gaat slapen. 

 

Veiligheid dankzij gewoonten in levensritme  

Voor kinderen is het fijn als het dagelijks leven voorspelbaar is en ze daardoor weten wat ze kunnen verwachten, ook als er spanningen zijn. Het geeft veiligheid en gewenning aan een levensritme wanneer er vaste sociale gewoonten zijn bij alledaagse zaken zoals eten, slapen en naar het toilet gaan. Ook bij de balans tussen inspanning en ontspanning is een ritme belangrijk. Afreageren kan daarbij op verschillende manieren, bijvoorbeeld met een wandeling in de natuur, spelen in bad of even knuffelen, krassen en kleien. Het helpt om samen met elkaar de dag door te nemen waarbij je met het kind vooraf de plannen van de dag doorneemt. Achteraf helpt het om samen ook terug te kijken op de spanningen die zich hebben voorgedaan.
 

Veiligheid dankzij een sociaal netwerk  

Bij kinderen is een sociaal verband met andere mensen heel waardevol, omdat ze zo de kans krijgen om gedrag na te doen en zichzelf te vergelijken met de andere personen. Hierdoor krijgen ze inzicht in wie ze zelf zijn, waar ze goed in zijn en wat ze leuk of juist eng vinden. Ze leren op deze manier emoties bij zichzelf en anderen te herkennen. Deze ontwikkeling draagt bij aan een gevoel van zelfvertrouwen. Familie, buren of de kinderopvang zijn voorbeelden van een sociaal verband die voor kinderen duidelijk en herkenbaar zijn. De mogelijkheid om gedrag van deze bekende personen te kunnen nadoen biedt kinderen een veilig gevoel, ook als er zich spannende zaken voordoen in de leefwereld van het kind.  

 
Toezicht op mediagebruik 

Jonge kinderen zijn visueel ingesteld en begrijpen nog niet altijd de context van bepaalde zaken. Daarnaast kunnen ze moeite hebben om het verschil te herkennen tussen wat echt is en wat niet. Mediabeelden of heftige emoties van volwassenen kunnen daarom heel indringend zijn voor een kind. Ga hier rustig over in gesprek met het kind en luister aandachtig naar zijn of haar vragen. Leg uit dat de indringende beelden niet gewoon zijn en focus op de eigen veilige omgeving. Dit kun je doen door te benadrukken dat je bij mediagebruik zelf bepaalt wat je wel of niet wilt zien. Daarnaast kun je aangeven dat er mensen zijn in de omgeving met wie het kind erover kan praten. 

Gesprek met de orthopedagoog 

Wil je eens met een orthopedagoog in gesprek? Als lid krijg je gratis drie gesprekken. Kijk op de pagina over opvoedingsondersteuning om een afspraak te maken en ontdek wat opvoedingsondersteuning nog meer voor jou kan betekenen.